امیرناصر کاتوزیان، از آن استادان سکولاری است که به قول احمدی نژاد باید سرشان داد کشید! گرچه ما هیچ وقت نشنیدیم احمدی نژاد سر کسی داد کشیده باشد و ما هم قصد داد کشیدن نداریم اما بد نیست با این بت سکولاریسم که در حال حاضر به آتاتورک دانشکده های حقوق تبدیل شده است، کمی آشناتر شویم:

 کاتوزیان در سال 1310 به دنیا آمد. پس از طی دوران کودکی و نوجوانی به دانشکده حقوق دانشگاه تهران وارد شد و تا دوره دکتری را در همین دانشگاه خواند و به پایان رساند. گرچه آنروزها که وی به دانشگاه تهران آمد، دانشکده حقوق با وجود مرحومینی مثل سیدحسن امامی، شیخ محمد سنگلجی و محمود و علی اکبر شهابی و ... بی شباهت به مدرسه های علمیه و مجامع فقیهانه نبود، اما کاتوزیان در این محیط که پر از فقیه و آخوند بود درس خواند، و از بد روزگار از حقوقدانهای خارجه رفته ای که با استفاده از بورس تحصیلی به فرانسه و سوییس مهاجرت و در آن دیار مدرک حقوق خود را گرفته بودند، غربی تر شد. به هر ترتیب کاتوزیان در این محیط درس خواند و کمی بعد با دوز و کلکهایی که سر هم کرد وارد دستگاه قضاوت شد. این دوز و کلکها هم از این قرار بود که چون سن او کمتر از سن لازم برای قاضی شدن بود، تاریخ تولدش را که در شناسنامه آمده بود انکار کرد و وقتی قاضی به او گفت ادعایت را اثبات کن، گفت که آنچه در شناسنامه آمده است، اعلامات افراد عادی است، نه اظهارات مقام رسمی، پس خلاف آن قابل اثبات است و البته خلاف آن را هم با گواهی دروغ اثبات کرد و بعدترها هم، در کتاب خاطراتش به این کلک بازی خود اعتراف کرد! کاتوزیان مدتی بعد و به ادعای خودش به خاطر مخالفت با انقلاب سفید از دستگاه قضا کناره گرفت و در نتیجه مانند دیگر قضاتی که از کسوت قضاوت فاصله می گیرند وکالت را انتخاب نمود.

کاتوزیان با طرز تلقی خاص خود از عدالت از همان ابتدا که شروع به قضاوت کرد سعی میکرد آنچه را خود مطابق عدالت و انصاف میبیند، اجرا کند و تا حد ممکن قانون و قانونگذار را دور بزند. برای همین از همان ابتدا احکام صادرشده او با دیگر قضات تفاوت داشت و همین نگاه را به دانشکده حقوق آورد و در قالب الفاظ فریبنده "اجرای عدالت و پاسداری از ارزشهای اخلاقی" مروج حقوق قانون گریز شد. این ماجرا گذشت تا اینکه واقعه ای به نام انقلاب اسلامی (یا به قول کاتوزیان انقلاب 57) اتفاق افتاد و در دَوَران دوران، قانونی به نام قانون قصاص تصویب شد. برخی اساتید سکولار حقوق که بیشترشان درس خواندگان فرانسه بودند، در برابر این قانون موضع گرفتند و جالب اینکه سرگروه آنها هم ناصر کاتوزیان بود. پافشاری کاتوزیان در مخالفت با قانون قصاص و دیگر جبهه گیریهایش در برابر شورای نگهبان و انقلاب فرهنگی باعث اخراج او از دانشگاه شد. 11 سال در خانه نشست و او که نه منصب قضاوت داشت و نه از شارلاتانی و کاسب کاری و توانایی لازم برای وکالت برخوردار بود، فقط کتاب نوشت؛ دهها جلد که شاید تا الان به حدود 50 جلد هم رسیده باشد. او انصافاً کار بزرگی هم انجام داده است هرچند بسیاری از کتابهای او ترجمه کتابهای حقوق مدنی فرانسه (به خصوص درسهایی از حقوق مدنی مازو و شرح قانون مدنی مصر به خصوص کتاب سنهوری) باشد. یکی از دوستان فرانسوی ام که اصلیت الجزایری دارد و به خاطر عرق مسلمانی اش به ایران آمده تا در دانشکده های حقوق جمهوری اسلامی پای درس آدمهایی مثل کاتوزیان، حقوق اسلامی! بخواند می گوید: "کتابهای کاتوزیان را وقتی میخوانی احساس میکنی که کتابهای حقوق مدنی فرانسه را به زبان فارسی می خوانی"

کاتوزیان در فقه هم دستی دارد و این به آن معنی نیست که صاحب نظر فقهی هم باشد. اساسا او فقه را زیاد جدی نمیگیرد و بیشتر سعی می کند بر مرکب حقوق فرانسه سوار شود، از کنار فقه بگذرد و احیاناً اگر چیزی از دستاوردهای فقیهانه به نظرش مطابق حقوق فرانسه بیاید! آن را هم به حساب بیاورد. وی چندان برای حقوق خوانی و حقوق نویسی به "فقه" توجه ندارد ولی اگر در فلان کتاب فقهی از فلان فقیه، جمله ای در تایید نظراتش بیابد، همان را شاهد سخنش میکند و مخالفان را هم ـ مانند خیلی از استادان حقوق ـ به تنگ فکری، تعصب و جمود متهم می کند. کار او مانند دیگر قدمای دانشکده حقوق روخوانی و از بر کردن حقوق فرانسه است البته باز هم همان قدمای دانشکده حقوق به جوانترهای دانشکده حقوق شرف دارند؛ قدما اگر حقوق فرانسه را از بر میکردند جوانترها که از زبان فرانسه هم بهره ای ندارند، کتابهای کاتوزیان را از بر میکنند مانند شهبازی استاد نابینای دانشگاه آزاد که افتخارش آن است که کتابهای کاتوزیان را حفظ است! کاتوزیان و آن دسته از شاگردانش که حرف استاد را به گوش جان نیوشیده اند، فقه را فقط تاریخ حقوق میدانند، تاریخی که تاریخ مصرفش به پایان رسیده است و فقط باید به آن نگاهی گذرا انداخت، نه مطالعه ای دقیق و موشکافی تحقیقی. این نگاه بعد از انقلاب در وی تقویت شد. چراکه قوانین علیرغم خواسته او اسلامی تر شده بود و بیشتر با طبع وی (مبنی بر غربی تر کردن حقوق ایران) ناسازگار بود و از طرف دیگر وی که 11 سال از دانشگاه اخراج بود، کلا دل خوشی از حاکمانی که جدیداً روی کار آمده بودند، نداشت. اما بعد از 11 سال، در دوره آن شیخ بهرمانی به دانشگاه بازگردانده شد و بعدها یکی از تامین کنندگان عقبه حقوقی اصلاح طلبان و دولت خاتمی شد. احتمالاً اگر تسامح کاریهای دولت شیخ بهرمانی او را به دانشگاه باز نگردانده بود، حجم کتابهای ترجمه شده از حقوق فرانسه به فارسی، در صدر جدول کتابهای ترجمه ای بود!!

آقای کاتوزیان، پس از ورود به دانشگاه به دلایلی خوش درخشید. اخراج 11 ساله او از دانشگاه، وی را در اذهان عمومی دانشجویان سیاسی و اساتید حقوق مطرح کرد. حجم بالای کتابهای نوشته شده از جانب وی و سخنانش که گاه رنگ و بوی سیاسی هم می گیرد، دلیل دیگر این محبوبیت بود. اما مهم ترین و اساسی ترین دلیل موفقیت کاتوزیان در ثبت نام خود به عنوان یک حقوقدان برجسته، کم کاریهای علمی دیگر اساتید این رشته است. در دانشکده ای که برخی از استادان آن (مانند حسنعلی درودیان که سال گذشته با هزینه هایی بالا بازنشسته شد) با گذشت دهها سال از عمر علمی شان، هنوز یک مقاله هم ارائه نداده اند و یک کتاب ننوشته اند،معلوم است که فردی مانند کاتوزیان با آنهمه کتاب و مقاله و با این پشتکار و رغبت علمی خوش می درخشد، حتی اگر مکتوبات او واگویه های حقوقدانان فرانسوی و مصری باشد.

بپردازیم به سیره اخلاقی حضرت استاد؛ مانند خیلی افراد دیگر، کاتوزیان هم چند برابر دانایی اش نخوت و تکبر علمی دارد. این را حتی می شود از آخرین کتابی که از او چاپ شده است، دید. آخرین کتابش «زندگی من» نام دارد و با عنوان فرعی «از کجا آمده ام؟ آمدنم بهر چه بود؟» به چاپ رسیده است. (سایت مهر اینبار هم پرت و پلا نوشته و کاتوزیان را استاد ممتاز حقوق اسلامی! دانشگاه تهران معرفی کرده است) استاد در این کتاب هم رسماً از خود تعریف و تمجید کرده است. او به جلساتی هم که برای بزرگداشت مقامش برگزار میگردد، معمولاً جواب منفی نمی دهد پس اگر خواستید در دانشگاهی برای سخنرانی او را دعوت کنید و پاسخ «نه» داد، نام جلسه تان را عوض کنید و بگویید جلسه ای در فلان دانشگاه برای بزرگداشت شما برپا شده است، بعید است که دعوتتان را نپذیرد! استاد عزیز کم حوصله هم هست و بنابر شنیده ها دربرابر سوالات دانشجویان زود عصبانی می شود مخصوصاً که اگر دانشجوی مذکور ناشی و تازه کار باشد و حال و هوای مباحثه و مذاکرۀ علمی به سرش بزند و به قول خودمان "جوگیر" شود و زود کنار نیاید و بخواهد با ایشان یکی به دو یا به قول خودمان کَل کَل کند. کلاً از دانشجویانی که مانند بز جناب اخفش با ریش تداشیده یا روسری نصف و نیمه، بر و بر استاد را نگاه کنند و کلامی بر زبان نیاورند و مدام با اشارات سر و چشم و ابرو و دهان و ... حرفهای استاد را یکی پس از دیگری تایید کنند و در صورت پیش آمدن اتفاقی سوالی هم آن را با صدای لرزان میپرسند و زود به پاسخ استاد قانع می شوند، خیلی خوشش می آید.

قبلاً از رابطه ناخوش استاد با حاکمان پس از انقلاب گفتیم. این رابطه ناخوش از یک سو و ضعف اخلاقی از سوی دیگر، سبب شده است که ایشان از هرچه نهاد و دستگاه و قانون و آیین نامه و تصمیمی که ممکن است مربوط به جمهوری اسلامی باشد، خرده جویی کند و از همه دنبال بهانه ای بگردد. مثلاً گویا در یکی از کلاسهایش بی محابا به دستگاه قضایی و قضات و منشی های داگستری و دربان و غیرۀ دادگستری و من جمله بی سوادیهای دانشکده علوم قضایی تاخته است و یکی دو دانشجویی که زمانی گذرشان به دانشکده علوم قضایی افتاده بوده است را به بهترین نحو به قول خودمان "ضایع" کرده است. همه اینها در حالی است که کتابهای وی و سخنرانی هایش پر است از شعارهای اخلاقی و دفاع از اخلاق حسنه و رابطۀ حقوق و اخلاق و ارزشمدار کردن حقوق و ....